Una sa Balita

‘TOL

By
0 27

Salamat dito, mga ‘Tol, mga mambabasa ko sa bagong puwesto at espasyo kapag Linggo. Susulat ako ng mga salita. Pwedeng galing sa lumang baul o tokador, pwedeng beki o jeje, na pwedeng nakakasakit dahil matalas o pampatalas sa isip ninyo. Kaya tatawagin ko itong Talas-Salita.

Totoo, ‘Tol. Karaniwan lang itong mga salita. Madalas may halong biro, minsan naman ay wala. Hindi malalim pero uubrang palalimin, at hindi rin sinasadyang makasugat ng damdamin. Simulan natin sa salitang ito: ‘Tol.

Ano ba ang alam ninyo sa salitang ‘‘tol’? Nagsimula ito saan? Sa ano? Kung ang isasagot mo sa akin ay pinaikling ‘utol’ nagkakamali ka. Dahil ito mang ‘utol’ ay galing lang sa salitang ‘kaputol.’ Seryoso.

Kaputol ng ano? Ano ang pinutol? Saan pinutol? Sa pusod. Gender-neutral, ibig sabihin, walang tinutukoy na kasarian ang kaputol na biologically, mula talaga sa iisang pinagputulang pusod. Iisa ang ina. Sa madaling salita, kasingkahulugan ng *drum-roll please* kasingkahulugan ng salitang ‘kapatid.’ Pero ito mang salitang ‘kapatid,’ hindi ba, ay mula rin sa salitang ‘patid’?

Related Posts

Kapatid ng ano? Ano ang pinatid? Saan pinatid? Uulitin ko, sa pusod. Pagnilayan nating mabuti. Nasanay na lang kasi tayo at naging pangkaraniwan na ang salitang ‘kapatid,’ pero hindi ang kaputol, bagama’t totoo rin namang pamilyar ka na sa salitang ‘utol’ o, gaya ng pamagat ng kolum natin ngayon, ‘Tol.

Kung ihahambing sa mga katumbas na salitang Ingles—sibling, brother, sister, brethren—ang salitang kapatid at mga salitang nagmula rito, kapatiran o brotherhood halimbawa, ay mas malalim, mas marubdob, mas madamdamin. Magkapatid kayo dahil iisa kayo ng pinagmulan, iisa ang inang umaruga sa tiyan, iisa ang pusod na pinagpatiran o pinagputulan. Iisa kayo ng dugo, iisa ang nagbigay ng buhay.

Kaya sa kultura natin, bukod sa totoong magkakapatid, iyong talagang magkapareho ang magulang, ang magtawagan bilang kapatid (o kafatid kung sa beki) ay nangangahulugan ng mas malalim na pagsasamahan. Mas malalim na ugnayan kung ihahambing halimbawa sa compadre na sa katagalan ng paggamit sa salita, ay magiging kumpare o pare o p’re.

Kung susuriin pa rin, mas malalim ang kapatid sa salitang Ingles na brother o brad sa salitang karaniwan o balbal. Kaya, may bigat kapag tinawag sa katagang “parang kapatid ang aming turingan.”

Parang kapatid sa kapatiran. Kapatiran. Magkakaputol. Hindi lamang magkakaibigan. Hindi lamang pangkaraniwang samahan. Kapatiran. Pero bakit ganoon, ‘Tol, kailangan mo munang saktan, pahirapan, o mapatay, bago mo mahalin ang, totoo, kapatid o kaputol mo nga bang itinuring?