Una sa Balita

Tambay

By
0 417

Sa sociolinguistic, loan-word ang tawag sa mga salitang bagama’t dayuhan, ay hiniram at inangkin na ng isang kultura at lipunan. Pag-angkin dahil binigyan ng ibang kahulugang malayo sa orihinal na ibig sabihin ng salita.

Halimbawa ng salitang ito ay ang salitang Ingles na ‘salvage’. Sa wikang Español naman nagmula ang salitang ‘salva’, etimolohiya ng salitang ‘salvage’ na ang ibig sabihin ay iligtas, o sa Ingles, to save.

Kaya may salitang salbabida na inangkin na natin buhat sa Español na salva-vida o lifesaver. Tagaligtas ng buhay.

Loan-word din, at tuluyan nang inangkin ng Filipino, ang salitang tsuper na buhat naman sa salitang Pranses na ‘chauffeur’ na nanga­ngahulugan na taong nagmamaneho ng auto.

Pero ang salitang ‘chauffeur’ talaga ay literal na nangangahulugan ng ‘stoker’ o iyong tao na tagalagay ng coal o uling sa tren para umandar noong kalagitnaan ng ikadalawampung siglo.

Sa ating bansa, ang tsuper ay hindi na lamang nagmamaneho ng kotse, family o company driver ang tawag sa empleyadong nagmamaneho ng auto. Ang tsuper ay kahit sinong namamasada ng sasak­yan, bus man o dyipni o kahit na traysikel.

Pero malinaw naman sa pamagat ng kolum kong ito na hindi ang mga salitang ‘salvage’ at ‘tsuper’ ang tatalakayin ko nang mas malawakan. Ang tatalakayin ko ay ang napapanahon at kontrobersyal na salitang ‘tambay’.

Tinatawag din silang ‘istambay’ buhat sa compound word na Ingles na ‘standby’. Simple lang naman ang salitang standby kung ang pagbabatayan ay ang kahulugan nitong galing sa diksiyonaryo: a person waiting to secure a place on standby.

Naghihintay, naka-standby sa kung anumang mangyayari. Halimbawa, naka-standby ako sa tawag ng asawa ko para sunduin siya sa paaralang pinagtuturuan niya. Naka-standby ang maleta kong may lamang mga damit kung sakaling may mabilisang patawag sa trabaho para maglakbay.
Standby, na kalaunan ay inangkin at binaybay bilang istambay o tambay. Ang istambay ay hindi na lamang naka-standby. Ang is­tambay o tambay, kung pagbabatayan ang nangyayari sa paligid ngayon, ay iyong mga tao na nasa isang partikular na lugar na wa­ring walang ginagawa, walang hinihintay, nagtatanggal ng inip o nagkukuwentuhan.

Nakatambay. Pero hindi naka-stanby.

Mainit ngayon ang usapin dahil may kautusan ang ating Pangulo na linisin ang kalye at mga eskinita ng mga nagsisitambay.
Hindi malinaw kung paano malalaman kung tambay. Kung gaano ba katagal nang naka­tambay sa isang lugar? Kung ano ang dapat hitsura para masabing tambay lamang? Lahat ba ito ay nakabatay sa pagtingin ng manghuhuli? At kung naka­tambay man, ano ang ikakaso?
Bagama’t mara­ming ordinansa ang mga lokal na pamahalaan na maaaring masabing kaugnay ng pagtambay, inuman sa tabi ng kalye halimbawa, hindi pa rin malinaw kung sino at ano ang pagtambay. Paano kung naghihintay lang ng masasakyan? Paano kung may hinihintay lang na dumating na tao? Dapat talagang mabigyang linaw ito.

***

Para sa inyong mungkahi at puna, maaari kayong magpadala ng mensahe sa akin sa jwedelosreyes@yahoo.com o sundan ninyo ang aking Facebook account dito: https://www.facebook.com/joselito.d.delosreyes