Una sa Balita

Mortalidad

By ,
0 283

Napapanahon din lang, dahil nga sasapit na naman ang Todos Los Santos o tradisyonal na kinikilala natin bilang Araw ng mga Patay kahit pa ang literal na ibig sabihin talaga ay All Saints’ Day, magandang balikan at pagnilayan ang salitang lagi nating sinasabi kung hindi man ay la­ging naririnig, ang salitang ‘mortal.’

Ginagamit ang ‘mortal’ sa maraming paraan. Pantukoy sa malupit na kaaway halimbawa, o kaaway na mortal, mortal enemy sa Ingles. Kung exaggeration o pagmamalabis naman sa kawalang-kamata­yan, tatawaging imortal. Imortal ang isang awitin o akda halimbawa. Ibig sabihin, hindi mawawala sa alaala. Hindi mababaon sa limot.

Kung literal na may buhay, pagmamalabis lang ang maging imortal. Lahat ng may buhay ay may wakas, o higit na tama, may kamatayan. Dahil ito mismo ang literal na kahulugan ng ‘mortal,’ mula sa salitang Latin na ‘mortalis’ o kamatayan.

Kaya may mga popular na salitang ‘mortalis’ ang salitang-ugat. Halimbawa ang madalas nating hinihiram na salitang mortuary, post-mortem, mortal, mortalidad, mortician, mortgage, at iba pang salitang may ‘mort’ sa Ingles. Lahat ito halos ay may kinalaman sa kamatayan. Kung hindi man mismong kamatayan na ang ibig sabihin.

Iyan ang nasa likod ng mortal na kaaway. Bukod sa malalim at masidhi ang awayan, ibig sabihin lamang, kaaway hanggang kamatayan. Walang pagkakataong magkasundo hangga’t nabubuhay.

Magandang alala­hanin na sa buhay natin, wala naman talagang imortal. Lahat ay may kamatayan. Ngunit sa iba, mahirap itong tanggapin lalo iyong lubos na napagpapahalaga sa yaman at kamunduhang tinatamasa habang nabubuhay.

Mahirap naman kasi talagang isipin ang kamatayan. Lalong mahirap ay paghandaan ito. Kahit pa ang totoo, lahat naman talaga ng nabubuhay ay hahantong dito. Kaya nga tinatawag na huling hantungan ang paglilibing sa bangkay.

Dahil mahirap tanggapin at pag-usapan, sa kultura natin, mara­ming eufemismo – ibang paraan ng pagsasabi – ang kamatayan. Halimbawa ang salitang ‘pagyao.’ Simple lang naman talaga ang literal na ibig sabihin ng ‘pagyao.’ Umalis. Kaya may mga matatandang nasanay nang magsalita na ‘yayao na’ na ang ibig sabihin lang naman ay aalis.

Ang ‘sumakabilang-buhay’ ay isa pa ring paraan dahil sa panana­nampalataya natin at ng marami pang ibang pananampalataya sa mundo, magtatamasa tayo ng buhay matapos ang ating mortalidad sa mundong ito. Kung anong buhay ang naghihintay, depende sa kung paano mo ginugol ang buhay dito.

Nakatatawang may gumagamit ng ‘sumaka­bilang-bahay’ bilang pagtukoy naman sa naghiwalay na mag-asawa.

Ginagamit din natin ang ‘namayapa’ bilang pantukoy sa kamatayan dahil sa paniniwalang natatapos na rin ang hirap ng namamatay. Payapa na. Wala nang suliranin, wala nang sakit, wala nang pagdurusa.

Dahil totoo namang palatandaan ng buhay ang pagkakaroon ng problema at sakit. Buhay tayo kung dumaranas ng paghihirap, kung binabagabag ng alala­hanin, kapag nagdurusa. Dahil kung malalampasan ito, ang kapalit naman ay kaginhawahan. Tapos magkakaroon ulit ng suliranin. Umiikot lang.

Ang mahalaga, luma­laban at nagpapatuloy lang. Ito ang buhay. Ganito maging mortal.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy