Una sa Balita

Kasama

By ,
0 577

Sa wika at kulturang Filipino, ang pagdaragdag ng unlapi o prefix na ‘ka-’ ay nangangahulugan ng ugnayan sa kapwa: Kapatid, katrabaho, kakilala, kaaway, kabayan, ka-barangay, kaklase, kaibigan, kaopisina, at napakarami pang iba.

Siyempre, dahil dulot ng makabagong panahon, puwede na rin ang ka-Facebook o ka-Twitter, na nangangahulugang nakakaugnayan mo ang isang tao sa Facebook o Twitter o anumang social media platform.

May isa pang kata­ngian ang salita kung ang pagbabatayan ay ang kahulugan nito. O bilang paksa ng kolum na ito, pagkakaoon ng maraming kahulugan. Sa Ingles, tinatawag ang alinmang isang salitang maraming kahulugan bilang ‘polysemy’.

Maraming kahulugan, halimbawa, ang Ingles na salitang ‘set’. Batay sa tala ng quora.com, isang mapagkakatiwalaang internet source hinggil sa komplikasyon ng wika, mayroong mahigit na apatnaraang kahulugan ang salitang ‘set’. Katunayan, napakadali na nating gamitin ang salitang ‘set’ sa konteksto ng ating kultura.

Iba ang ‘set’ na kagamitan sa bahay sa ‘set’ na bahagi ng larong volleyball o tennis. Kasunod ng salitang ‘set’ ang salitang ‘run’ na may kulang-kulang a­patnaraang kahulugan.

Marami rin tayong salitang maraming kahulugan. Ang salitang ‘tubo’ na binibigkas nang may impit sa hu­ling pantig, halimbawa, ay nangahulugang profit sa Ingles. Tubo na pinagmumulan ng asukal at binibigkas nang mabilis, at tubo na ginagamit na daluyan ng tubig.

Sa pagkakataong ito, maganda ring pagnilayan ang salitang gagasgasin na naman ng mga politikong ma­ngangako at bubuhayin ang ugnayan sa karaniwang tao para lamang sila manalo sa halalan. Ang salitang gagasgasin nila ay ang salitang ‘kasama’.

Depende sa bigkas, ang pinakakaraniwang kahulugan ng kasama ay ang malapit na ugnayan sa tao. Kasama sa paglaki, kasama sa pagtanda, kasama sa bahay, kasama sa buhay, kasama sa paglalakbay. Maaaring isalin bilang ‘companion’ sa Ingles.

Maraming politiko ang mangangakong magiging kasama sa pag-asenso pero kapag nanalo na, maiiwan ka pa ring naghihirap. Ang politiko lamang ang umasenso. Ipangangakong kasama mo sila pero sa kagipitan, lagi na, ikaw lang mag-isa. Kulang o walang serbisyo. Samantalang ikaw na naniwalang ‘kasama’ ka nga talaga, kakamot-kamot ng ulo.

Sa agraryo, ang ‘kasama’ ay iyong kabahagi sa sinasakang lupa. May mga may-ari na hindi maalam sa pagsasaka ang kukuha ng kasamang magsasaka na kakadili sa lupain. Anumang aanihin ay paghahatian ng may-ari at kasama. Kaya lamang, ang sistema ng kasama ang isa dahilan kung bakit nabaon sa utang ang magsasaka.

Kaya naman hindi nakapagtataka na ang average age ng magsasaka ngayon ay mahigit 50-anyos na. Ayaw na ng mga matatandang magsasaka na ma­ging magsasaka rin ang kanilang mga anak.

Samantala, depende muli sa bigkas, ang salitang kasama ay maaa­ring mangahulugan ng intensidad ng paggawa ng masama. Kasamang tao. Nangakong kasama mo ang politiko pero iniwan ka nang manalo. Kasamang-kasama.

Pero ganu’n pa rin ang buhay. Hindi na tayo nadala. Nadala na sa totoo lang, polysemy uli o isang salitang maraming magkakalihis na kahulugan; nadala at hindi na uulit o nadala ng matatamis na pa­ngako ng politikong masamang kasama.

***

Para sa inyong mungkahi at puna, maaari kayong magpadala ng mensahe sa akin sa jwedelosreyes@yahoo.com o sundan ninyo ang aking Facebook account dito: https://www.facebook.com/joselito.d.delosreyes

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy