Una sa Balita

Inflammation

0 593

Rubor, Calor, Tumor, Dolor…at Functio laesa…..hindi ko po layunin na pagbuhol-buholin ang dila n’yo. Ito’y mga salitang medical sa Latin na naglalarawan ng pamamaga o “inflammation”.

Ang unang apat ay tinatawag na classic o cardinal signs. Rubor ay ang pamumula, calor ay init, tumor ay bukol, at dolor ay kirot. Inilarawan ito noong 1st century A.D. ni Aulus Cornelius Celsus, isang Romang mangagamot.

Kapag nasugatan sa aksidente, ang mga ugat natin ay namamaga kaya namumula ito. Tumataas ang daloy ng dugo kaya umiinit, at kung may kaakibat na kumplikasyon, maaaring lagnatin. Ang likido ay naiipon lagpas sa mga ugat kaya nagkakaroon ng depormidad o edema. Ang pang-apat ay lumalawak ang sakop, naaapektuhan ang mga karatig na soft tissues kaya makakaramdam na ng pananakit at kirot. Depende sa lawak o lala ng aksidente, o kung gaano kataas ang k­akayahang magtiis ng kirot o pain threshold and maaaring maging reaksyon sa sakit. Ang huli (functio laesa) ay komplikasyon sa apek-tadong lugar. Ito ay napansin ni Aelius Galenus, isang Grekong doktor at siruhano noong 2nd A.D., at pinaigtingan noong 19th century ni Rudolf Virchow, isang German pathologist. Ang ibig sabihin ay mawawalan ng kilos o galaw dahil naapektuhan na ng inflammation.

Para maayos ang sitwasyon, kailangan kontrahin ang mga pangyayaring ito. Ang dapat tandaan ay ang salitang R.I.C.E. (katulad ng bigas). Ang ibig sabihin ay: R-est; I-ce; C-ompress; and E-levate. Rest o pamamahinga ang pinakaimportante sa lahat. Ito ang magpapaayos ng paggaling. Kung hindi magagawa, maaaring magpatuloy ang masamang pakiramdam at puwede pang lumala. Huwag na pong galawin o hilutin o manipulahin pa. Ang paglagay ng yelo ay magpapatigil sa pamamaga ng mga ugat at pigilan ang paglala nito o vasoconstriction. Mababawasan ang pamumula, at mababawasan o mawawala ang mga kumplikasyon nito. Ito ay pinakamagandang gawin sa loob ng unang 24-hours ng pagkaaksidente, 15 minutos kada 2 oras. Ang pag-compress sa lugar sa pamamagitan ng benda ay pipigil din sa tuloy-tuloy na pamamaga, ngunit kailangan obserbahan ng mabuti dahil maaari din pigilan nito ang daloy ng dugo at magkaroon ng compression syndrome. Ang panghuli ay ang pag-angat ng apek-tadong lugar ng mas mataas sa puso para makatulong sa pagbalik ng dugo.

Karagdagang lunas ay ang hydration. Ito ay mahalaga sa metabolismo kaakibat ang tamang pagkain. Kung kinakailangan, pumirmi sa isang lugar para hindi ito gumalaw at mapahinga. Makalipas ang 24 oras, maglagay ng warm compress para manumbalik ang sirkulasyon ng dugo. Kung kakailanganin ng gamot, may step ladder na sinusunod ang mga doctor. Pinangungunahan ng Paracetamol (hindi lang ito para sa lagnat, may anti-inflammatory components din), sinusundan ng NSAID’s o non-steroidal anti-inflammatory drugs (iniinom at pinapahid), o Cox-II inhibitor anti-inflammatory drugs, at ang pinakama-lakas ay ang steroid ma-nagement. Pinapaalalaha-nan na uminom lamang ng gamot ayon sa payo ng doktor at kung t­alagang maaaksidente, huwag mag atubiling pumunta sa pinakamalapit na klinika.

Hanggang sa susunod na Martes!
***

J. RYLAN G. FLORES, MD ay isang orthopaedic surgeon, nutrigenomics practitioner at DNA profi-ler, fellow ng International College of Surgeons at Philippine Academy of Medical Specialists. Siya ay matatagpuan sa De los Santos Medical Center. Speaker sa iba’t ibang talakayan (medical man at iba pa, dito at internasyonal). Isang personalidad sa pelikula, telebisyon, at radio (mapapakinggan sa Kalusugan Kakabilib sa DWIZ882 tuwing lingo 11am-12nn). Sundan sa twitter@rylanflores, gamitin ang hashtag na #docquestion at Facebook sa Doc Rylan para sa mga komentaryo at katanungan.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy