Ang Habagat ng 2026 ay muling nagpaalala ng simpleng katotohanan. Ang malakas na ulan ay hindi lamang usapin ng panahon. Kapag umapaw ang tubig, sabay-sabay na nararamdaman ang epekto sa transportasyon, negosyo, trabaho, paaralan, suplay ng pagkain, at pang-araw-araw na buhay. Kaya ang mahalagang aral mula sa Habagat ay hindi lamang kung paano tayo tutugon sa baha. Mas mahalagang tanungin kung paano natin ididisenyo ang mga lungsod, imprastraktura, at sistema upang patuloy silang gumana sa gitna ng matinding pag-ulan.
Una, kailangang magplano batay sa panganib, hindi lamang sa nakasanayang kalagayan. Ang imprastrakturang sapat para sa ulan ay maaaring hindi sapat sa mas matitinding pag-ulan. Ang tulay, kalsada, kanal, estero, terminal, at mga pasilidad ay bahagi ng iisang sistema. Kapag may isang bahaging bumigay, maaaring madamay ang kabuuan. Hindi sapat na itanong kung matibay ang isang proyekto. Dapat ding itanong kung patuloy na gagana ang sistemang kinabibilangan nito kapag may matinding pangyayari.
Ikalawa, ang baha ay hindi kumikilala sa hangganan ng lungsod o lalawigan. Ang tubig na bumababa mula sa isang lugar ay maaaring maging problema ng iba. Ang baradong daluyan sa isang lungsod ay maaaring magpalala ng pagbaha sa katabing pamayanan. Hindi maaaring paisa-isang lokalidad lamang ang pagtingin sa pagkontrol ng baha, mga daluyan ng tubig, paggamit ng lupa, at pagpaplano ng transportasyon. Ang tubig ay sumusunod sa hugis ng lupa at puwersa ng grabidad, hindi sa mga hangganang administratibo. Ang problemang magkakaugnay ay nangangailangan din ng magkakaugnay na pagpaplano.
Ikatlo, ang katatagan ay usapin din ng ekonomiya. Kapag hindi madaanan ang pangunahing kalsada, hindi lamang motorista ang apektado. Nahuhuli ang manggagawa, tumataas ang gastos sa paghahatid, naaantala ang produkto, nababawasan ang oras ng negosyo, at maaaring tumaas ang presyo. Ang ilang oras na pagkaantala sa isang pangunahing daanan ay maaaring magkaroon ng epekto na lampas sa lugar na binaha. Kaya ang pagsusuri sa isang proyekto ay dapat tumingin hindi lamang sa gastos sa pagtatayo kundi sa halaga ng serbisyong mapapanatili nito sa panahon ng sakuna.
Ikaapat, mahalagang may alternatibo. Kung sarado ang ruta, dapat may ibang rutang kayang sumalo ng trapiko. Kung huminto ang isang pasilidad, dapat may kapasidad ang ibang bahagi ng sistema. Ang karagdagang kapasidad ay madaling ituring na dagdag na gastos kapag normal ang lahat. Sa panahon ng matinding pagkagambala, lumilitaw ang tunay nitong halaga. Ang alternatibong ruta at reserbang kapasidad ay maaaring maging pagkakaiba sa pagitan ng pansamantalang abala at malawakang pagkaantala.
Ikalima, ang impormasyon ay bahagi na mismo ng imprastraktura. Sa gitna ng Habagat, simple ang kailangang malaman ng tao. Aling kalsada ang baha? Gaano kalalim? Saan maaaring dumaan? Kailan huhupa ang tubig? Ang maagap at mapagkakatiwalaang impormasyon ay nakababawas ng oras, gastos, panganib, at kalituhan. Ang datos ay dapat tumutulong sa pagpapasya habang nangyayari ang problema, hindi lamang ginagamit upang ipaliwanag ito pagkatapos.
Pinakamahalaga, hindi dapat romantisahin ang katatagan. Madaling purihin ang kakayahan ng Pilipinong mag-adjust, magtiis, humanap ng paraan, at mabilis na bumangon. Kahanga-hanga iyon, ngunit mapanganib kung ang pagtitiis mismo ang gagawin nating sukatan ng katatagan.
Mas mataas dapat ang pamantayan. Ang tunay na katatagan ay nasusukat sa dami ng hirap na hindi na kailangang tiisin ng tao dahil gumagana ang mga sistemang nakapaligid sa kanya. Ilang serbisyo ang hindi tumigil? Ilang biyahe ang hindi naantala? Ilang negosyo ang nakapagpatuloy? Ilang oras at kita ang hindi nawala?
Ang opinyon sa artikulong ito ay pawang akin at hindi kumakatawan kaninuman o sa anumang organisasyon.