Hindi lang basta pumanig sa legalidad ng ‘executive
privilege’ na ini-invoke ni CHED Chairman Romulo Neri ang
Korte Suprema kundi tiniklop pa nito ang kapangyarihan ng Senado
sa ginagawa nitong mga imbestigasyon.
Halos buong Senado ay nadismaya sa pasya ng
Supreme Court (SC) sa kontrobersyal na petisyon ni Neri
kaugnay ng ginagawang imbestigasyon sa kanseladongNational
Broadband Network (NBN)-ZTE deal.
“Terrible decision. Unprecedented. Would
really emasculate Senate’s investigative function,”
reaksyon ni Senate minority leader Aquilino Pimentel Jr. sa ibinabang
desisyon kahapon ng kataas-taasang hukuman.
Para naman kay Senate majority leader Francis
‘Kiko’ Pangilinan, naging bulag umano ang mayorya ng
kataas-taasang hukuman sa kanilang desisyong nagkakait sa simpleng
karapatan ng taumbayan na malaman ang katotohanan sa likod ng NBN-ZTE
deal at ang kaugnayan o naging papel dito ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo.
“Simple lang ang usapin, karapatan ng
taumbayan na malaman kung ano ang ginawa ng kanilang Pangulo nang
malaman niya na may iregularidad ang kontrata. Karapatan ng taumbayang
malaman kung legal o ilegal ba ang ginawa ng kanilang Pangulo sa
nasabing usapin. Nakalulungkot na hindi ito nakita ng mayorya sa
Korte Suprema,” diin ni Pangilinan.
Dismayado rin si Senate President Manny Villar
na tulad ni Pangilinan ay nalungkot sa pasya ng SC dahil ipinagkait
umano nito ang katotohanan sa taumbayan.
“Ito ay nakakalungkot. Ang desisyon ng Supreme Court sa kaso
ni Neri ay makasaysayang bahid sa pinahahalagahang demokrasya, katotohanan
at hustisya,” ani Villar.
Ngunit sinabi rin nitong, “Inirerespeto
natin ang desisyon ng SC pero kailangan nating ipunto na ang inawat
nila na tatlong tanong para kay Neri ay mga tanong na mismong nasa
isipan ng sambayanan.”
Hindi rin sang-ayon si Sen. Mar Roxas sa desisyon
ng mayoryang mahistrado ng SC, “We respect the decision of
the Supreme Court though we disagree with it and maintain that the
principle of executive privilege should not be applied to conceal
the truth about an anomalous public transaction.”
“Without denigrating the earlier consensus
of my colleagues, I still feel it would have been wiser to have
accepted the compromise offer of the Supreme Court and have Neri
face the Senate earlier,” hirit naman nito hinggil sa posisyon
niya noon na tanggapin na ang alok ng mga mahistrado na ituloy na
muna ang imbestigasyon at ipunin ang mga tanong na babarahan ni
Neri ng ‘executive privilege’.
Sa hanay ng mga nakapanayam na senador, tanging
si Sen. Joker Arroyo lamang ang nagsabing ‘tama’ ang
pasya ng SC at ito’y pagpapakita lamang umano ng ‘judicial
statesmanship’ sa hanay ng nakakaraming mahistrado na pumabor
sa legalidad ng ‘executive privilege’ invocation ni
Neri.
9-6 SC decision
Nahati ang 15 mahistrado ng Mataas na Hukuman
kung saan nangingibabaw ang siyam na bumotong legal at tama lamang
ang paggamit ni Neri sa executive privilege.
Sa desisyong isinulat ni Associate Justice Teresita
Leonardo-De Castro, naniniwala ang mayorya na sakop ng executive
privilege ang tatlong tanong na pilit na pinasasagot ng mga senador
kay Neri.
Kabilang dito ang tanong 1) kung inatasan pa
ni Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo si Neri, na noon ay pinuno
ng NEDA, na unahin o gawing priority ang NBN-ZTE project; 2) kung
ipinag-utos ba nito na aprubahan ang proyekto; at 3) kung ano ang
mga sumunod na instructions ng Pangulo matapos na ipagtapat ni Neri
ang tungkol sa umano’y panunuhol sa kanya ni dating Comelec
Chairman Benjamin Abalos.
“They are all privileged communications
between the President and Secretary Neri, dealing with certain diplomatic
relations being at risk,” paliwanag ni Atty. Midas Marquez,
tagapagsalita ng SC.
Ayon pa kay Marquez, mayroon pang mga opinyon
ang ilang mahistrado na ang tatlong tanong ay hindi naman maituturing
na “in aid of legislation” tulad ng iginigiit ng mga
senador.
Kumbinsido rin ang mas nakakaraming mahistrado
na hindi ginamit ang executive privilege upang pagtakpan ang anumang
krimen na maaaring sangkot sa nasabing kontratang pinasok ng gobyerno.
Nilinaw naman ni Marquez na maaari pa ring ituloy
ng Senado ang pagdinig nito at maaari pa ring imbitahan si Neri
subalit hindi na nila ito mapipilit na sagutin pa ng kalihim ang
tatlong nabanggit na mga tanong.
Ang desisyon ng Mataas na Hukuman ay limitado
lamang sa tatlong tanong at hindi sa iba pang katanungan na maituturing
na hindi kalinya o kakategorya ng nasabing mga tanong.
Contempt powers ng Senado
nilusaw
Ipinaloob din sa desisyon ng SC na maging ang
pagpapaaresto ng Senado kay Neri alinsunod sa contempt powers nito
ay pinawawalang-bisa.
Sa botong 10-5 ay iginiit ng mga mahistrado
na nagkaroon ng grave abuse of discretion sa panig ng Senado nang
magpalabas ito ng arrest order laban kay Neri gayong ang Senate
rules na pinagbasehan nito ay hindi naman naisapubliko o nailathala
sa isang pahayagang may ‘general circulation’.
“There were no sufficient public rules
by the Senate because the rules were never published. Therefore,
all orders of contempt and arrest orders are void. That’s
the majority opinion,” wika ni Marquez.
Bunga nito, hangga’t hindi nakakatugon
sa publication requirement ang nasabing alituntunin ay maituturing
na walang ngipin ang Senado sa pagpapaaresto o ‘di kaya ay
pagpapataw ng contempt sa sinuman na ayaw dumalo sa kanilang pagdinig
o tatangging sumagot sa kanilang mga katanungan.
Brion, sali sa botohan;
Puno, dinaig ng mayorya
Bagama’t may ilang mga tumutuligsa, sumali
pa rin sa botohan ang bagong talagang mahistrado na si Associate
Justice Arturo Brion at sa katunayan ay isa siya sa mga pumabor
sa petisyon ni Neri.
Kabilang pa sa mga sumang-ayon sa ponencia ni
De Castro ay sina Associate Justices Leonardo Quisumbing, Renato
Corona, Dante Tinga, Presbitero Velasco, Eduardo Nachura, Ruben
Reyes at Minita Chico-Nazario.
Sa kabilang dako, hindi naman nanaig ang opinyon
ni Chief Justice Reynato Puno na isinulat nito sa 120-pahinang dissenting
opinion kung saan iginiit nitong mandato ng Senado na magsagawa
ng legislative inquiries alinsunod sa Article VI, Section 21 ng
Konstitusyon.
“When there is abuse of power by any of
the branches, there is no victor, for a distortion of power works
to the detriment of the whole government, which is constitutionally
designed to function as an organic whole,” nakasaad sa dissenting
opinion ni Puno.
Kasama ni Puno bilang dissenters sina Associate
Justices Antonio Carpio, Adolf Azcuna, Consuelo Ynares-Santiago,
Conchita Carpio-Morales at Alicia Austria-Martinez.
Tuloy ang NBN-ZTE probe
Sa kabila naman ng pagkatalong ito sa Korte
Suprema, tiniyak ni Sen. Alan Peter Cayetano, chairman ng Senate
Blue Ribbon committee, na magpapatuloy pa rin ang paghahanap nila
ng katotohanan sa likod ng maalingasngas na broadband project na
hanggang ngayon ay pilit pa rin umanong hinaharang ng Malacañang.
“Search for the whole truth must and will
continue,” anang senador na nagsabing kailangan muna nilang
mabasa ang kabuuan ng desisyon bago nila ihayag ang susunod na hakbang.
Naniniwala rin si Pangilinan na bilang co-equal
branch ay maaari pa ring igiit ng Senado sa SC ang kapangyarihan
nito sa mga ‘legislative matters’.
Palasyo nagdiwang
Nagpiyesta naman ang Malacañang sa desisyon
ng SC kahapon na pumapanig sa petisyon ni Neri.
Sinabi ni Press Sec. Ignacio Bunye na umaasa
sila na tatanggapin din ng Senado ang nasabing desisyon at papayag
na makipagkasundo sa ehekutibo para matiyak na hindi mababastos
ang karapatan ng mga iimbitahang resource persons sa bawat pagdinig.
“We respect the decision of the Supreme
Court... We hope that, looking forward, the Senate and the Executive
can work out mutually acceptable rules on appearances in Senate
inquiries in aid of legislation, which will guarantee the rights
of resource persons and parties affected by congressional hearings,
as stipulated by the Constitution,” ani Bunye.
Itinanggi rin ng palasyo ang insinuwasyon na
inimpluwensyahan nila ang kataas-taasang hukuman para paboran ang
petisyon ni Neri.
|
