Dear Chiz,

Noong taong 2000 ng Disyembre, ako ay nakasal sa huwes sa Manila City Hall sa isang babae. Siya ay may 3 anak at, sa pagkakaalam ko, hiwalay na sa kanyang dating asawa at annulled [ang kasal] nito kaya pinakasalan ko.

Ngunit nang i- “submit” ko sa kumpanya namin ang papeles ng aming kasal, nalaman nila na kasal pa pala siya. Agad akong humiwalay sa kanya dahil ayaw kong makasuhan, dahil alam kong bawal ‘yun. Ang problema ko ay nang i-check ko sa NSO, nakarehistro na kasal ako sa kanya.

Nagtanong ako kung paano malinis ang pangalan ko at ang sabi ay tanging sa korte lang daw ito magagawa.

Ang tanong ko: ‘di ba walang bisa ito [kasal] so bakit kailangan akong dumulog sa korte para ipawalambisa ang isang bagay na walang bisa sa umpisa pa lamang? Tama ba ako? Nais ko na maayos ang buhay ko na nasira ng mga pangyayari.

Sana matulungan mo ako sa aking sitwasyon.

Lubos na gumagalang,
Teddy Tesorero

Dear Teddy,

Magandang araw. Para sa iyong kaalaman ang krimen na pagpasok ng isang tao sa pangalawang kasal bago pa man maipawalambisa ang kanyang unang kasal ay tinatawag na “bigamy”.

Ang mga elemento ng bigamy ay ang mga sumusunod: 1.) ang akusado ay legal na kasal, 2.) ang nasabing kasal ay hindi pa naipapawalambisa, 3.) siya ay pumasok sa pangalawang kasal, at 4.) ang nasabing pangalawang kasal ay mayroon lahat ng elemento ng isang legal na kasal, maliban sa kawalan ng kapasidad ng isa na magpakasal dahil sa kanyang unang kasal.

Kung susuriin ng mabuti ang batas, ang krimeng bigamy ay maaari lamang magawa ng isang tao, ang siyang pumasok sa panga­lawang kasal, habang ang kanyang unang kasal ay may bisa pa.

Ang pangalawang asawa ay madadamay lamang kung mapapatunayan na alam niya na ang kanyang pinakasalan ay kasal na sa iba at kanya pa rin itong pinakasalan.

Ngunit kahit na mapatunayan ito, ang pangalawang asawa ay maaaring makasuhan bilang kasabwat lamang at hindi bilang prinsipal na akusado, kung saan mas mababa ang parusa.

Kung anuman, para maiwasan ng tuluyan ang anumang kapanagutan dala ng isang “bigamous” na kasal, tulad ng sa’yo, tama ang payo sa’yo na dapat kang maghain ng petisyon sa hukuman upang mapawalambisa ang inyong kasal.

Tamang sabihin na ang inyong kasal ay walang bisa sa simula’t sapul, ngunit upang ma­ging “pormal” at “opisyal” ang pahayag na ito at magkaroon ng bisa laban sa lipunan o sa ibang mga tao, kinakailangan nang hukuman na may sapat na kapangyarihan ang magdeklara ng pagkawalang bisa ng iyong kasal.

Ito ay para sa kaayusan ng lipunan at para sa katahimikan ng lahat. Hindi pinapayagan ng batas na basta na lamang iwan sa mag-asawa ang pagpasya kung ang kanilang kasal ay may bisa o wala.

Ang isang kasal ay hindi tulad ng normal na kasunduan kung saan maaaring pagtalunan ang bisa nito. Ang isang kasal ay binibigyan ng halaga at importansya ng batas.

Hindi maaaring tutulan ang pagiging lehitimo nito ng hindi dumadaan sa tamang proseso ng hukuman. Tanging ang hukuman lamang ang may kapasidad na ideklara ang pagkawalang bisa ng isang kasal.
Francis “Chiz” Escudero

Ilakip ang inyong pangalan at address sa inyong ipadadalang mga katanungan at mga suhestyon. Maaari kayong magpadala ng liham sa tanggapan ng pahayagang ito sa No. 167 Liberty Bldg., Roberto Oca St., Port Area, Manila o e-mail sa chizescudero2007@yahoo.com o sa pamamagitan ng SMS o text message sa teleponong 0915-2974053.