Dear Senator Chiz,

Nagpakasal ako civilly noong September 1, 1987 at ilang araw pagka­tapos, naghiwalay na kami ng tuluyan. Sa ngayon, may pamilya na siya. Wala kaming anak o bahay at lupang naipundar nang magkasama.

Noong October 1994, nagsampa ako ng petition for nullification ng aming civil marriage. Binigay naman ito ng korte noong May 27, 2002 at naging final and executory noong July 3, 2002.

Nakabili ako ng residential lot noong April 12, 1999. Sa Deed of Absolute Sale, ang civil status ko na nakalagay ay married pa rin sa kanya. Hindi ito naproseso para sa transfer of title dahil sa naka-pending pa ang petition for annulment noon. Until this year, na may sapat na pera na ako para sa taxes at surcharges na babayaran sa BIR ay nabayaran ko na. Hindi ko naipaalam sa abugado ko o sa korte ang tungkol dito dahil nabili ko ito mahigit 4 na taon na matapos maisampa ang petisyon. Ayon sa Register of Deeds, susundin lang nila ang nakasaad sa Deed of Absolute Sale at hindi rin nila ia-annotate sa title na ang civil marriage ko sa dati kong asawa ay nullified with finality.

Ano ang significance ng court decision na nagpapawalang bisa sa civil marriage sa registration ng residential lot? Halimbawang iparehistro ko ito nang may description na kasal pa rin ako sa kanya at ibinenta ko ang lupa, ibig sabihin ba nito kailangan ko pang makuha ang signature niya bilang marital consent sa pagbebenta? Pero ang civil status ko sa Deed of Sale ay SINGLE?

Melo San Jose

Dear Melo,

Una, ang desisyon ng korte na pawalan ng bisa ang civil marriage sa simula pa lamang, ay hindi direktang makaaapekto sa registration ng nasabing residential lot, lalo na kapag ang deed of sale ay hindi mababago para ipakita na annulled na ang inyong kasal. Pakatandaan na ang registration ng property sa Registry of Deeds (RD) ay nakadepende sa mga dokumentong sumusuporta sa transfer (o pagbebenta), gaya ng deed of conveyance (o deed of sale), at proof of payment of applicable taxes and charges.

Dapat na nakasaad sa Deed of Sale ang iyong tamang personal status, dahil ito ang primerong basehan ng Registry of Deeds sa pag-register ng nasabing lupa sa iyong pangalan. Kaya, kung ang Deed of Sale na iyong ipapakita ay nagsasaad na ikaw ay kasal sa dati mong asawa, kung gayon kailangan mong makuha ang consent niya dahil ito ay hinihingi ng batas.

Magmumukhang irregular ang Deed of Sale kung sinasabi nito na single ka pero married ka sa dati mong asawa. Magiging balakid nga ito sa registration ng nasabing lupa.

Hindi malinaw sa iyong liham kung ang bagong titulo ay na-issue sa pangalan mo na “married” pa. Kung nakarehistro nang ganyan, hindi mo maaaring legal na palitan ang personal status mo na nakasaad sa Deed of Sale o sa titulo. Para maitama ito, maaari kang magsampa ng petition for the correction of entry sa Certificate of Title para baguhin ang status mula sa pagiging “married” para maging “single.” Maaari mong isumite ang certified true copy ng judgment na nagdeklarang walang bisa ang iyong kasal bilang patunay sa iyong petisyon. Pag naayos na, maipalalabas mo na sa titulo ang totoong status mo, at hindi mo na kakailanganin pa na makuha ang consent ng dati mong asawa.

Kung hindi pa rin nakarehistro nang tama ang detalye, maaaring ikonsidera mo na ang execution ng amended Deed of Sale na siyang maglilinaw na ang “married” sa lumang deed ay annulled na. Ang bagong deed ay dapat pirmado rin ng nagbenta at ng iyong dating asawa. Dapat mo ring ipresenta ang certified true copy ng judgment na nag-annul sa kasal mo.

Pakatandaan rin na lahat ng ari-arian sa loob ng kasal ay ipinagpapalagay na conjugal. Ibig sabihin, kung ang titulo ay inisyu sa pangalan ng mag-asawa, ang pag-aari ay ipinagpapalagay na parehong sa mag-asawa.

Kaya, kung ibebenta mo ang lupa sa darating na panahon, may option ka na ipakita ang judgment na nag-annul sa iyong kasal, bilang ebidensya na susuporta na hindi ka na kasal at hindi na kailangan pang kumuha ng consent ng iyong asawa. Kaya lamang, hindi nito ginagarantiya na ang RD ay makukumbinsi mo. Sa totoo lang, dapat ay ipinabago mo ang Deed of Sale, mula sa “married” para maging “single” bago pa ito naproseso ng tuluyan para maiwasan ang mga balakid.

Sumasainyo,
Senator Francis “Chiz” Escudero

***

Ilakip ang inyong pangalan at address sa inyong ipadadalang mga katanungan at mga suhestyon. Maaari kayong magpadala ng liham sa tanggapan ng pahayagang ito sa No. 167 Liberty Bldg., Roberto Oca St., Port Area, Manila o e-mail sa chizescudero2007@yahoo.com o sa pamamagitan ng SMS o text message sa teleponong 0915-2974053.