Para sa ating mga Pilipino, na ang kultura ay mas tumutugma sa taga-Kanluran kaysa sa Silangan kung saan nakalugar ang Pilipinas sa mapa ng daigdig, ngayon ang ikalawang araw ng bagong taong 2008. Para naman sa mga taga-Silangan, na ang sinusunod na kalendaryo ay nakasalalay sa buwan, sa ika-7 pa ng Pebrero mag-uumpisa ang Taon ng Dagang Lupa (Bakit? May daga bang lumilipad o lumalangoy? Itanong n’yo sa feng shui master.)

Ang taon ng daga ang siyang unang taon ng isang labindalawang serye ng mga taon, na ang bawa’t isa ay ipinangalan ayon sa mga hayop na nagsidating sa patawag ng dakilang nilikha, ayon sa kultura at paniniwala ng mga taga-Silangang Asya, partikular ang mga Tsino. Nagtawag daw si Buddha at ang unang dumating sa mga hayop ay ang daga, kaya’t ito ang unang taon sa bagong serye ng kapalaran ng daigdig.

Kaya nga ba’t ang wika ng mga feng shui master, ang taong ito ay taon ng pagbabago, pagkakataon upang baguhin ang sarili matapos mapagmasdan ang mga pagkakamali ng nagdaang labindalawang taon na nag-umpisa noong 1996. Matatandaang umaasenso ang ating ekonomiya noon, at sa wika nga ni Pangulong FVR na siyang namumuno nung panahong iyon, isa na tayong “tiger” economy. Nguni’t biglang nagkaroon ng Asian recession, at bagama’t hindi lumagapak ang ating ekonomiya tulad ng nangyari sa Thailand at iba pang bansa, dahan-dahan namang lumubog ang ekonomiyang ito. Magpasa-hanggang ngayon, hindi pa tayo nakakabangon, kaya’t gipit pa rin ang karamihan, at patuloy ang paglikas ng maraming mga Pinoy dahil sa kakulangan ng oportunidad dito sa sariling bayan.

Ano ang mga aral na dapat napulot, o dapat pulutin, sa nagdaang labindalawang taon? Babanggit lang ako ng ilan. Una, na hindi maaring magtagumpay ang isang bansa kung hindi magbabago ang mga mamamayan, simula na sa namumuno. At ang pagbabagong iyan ay nagmu­mula sa konsepto ng tama at mali -- iwasan ang mali at baguhin ito, samantalang pagyamanin at itaguyod ang siyang tama. Sa wikang Ingles, ang lahat ay dapat magsimula sa “moral law”. Kung nangungurakot, tigilan. Kung patuloy sa pangungurakot, tanggalin at palitan. Ang mali ay labanan; ang mali ay iwasto.

Pangalawa, na hindi maaring i-asa ng isang bayan ang kaligtasan sa iba. Hindi maaring umasa na lamang tayo sa mga oportunidad sa labas ng bansa, gaya ng paglikas at maging OFW. Tingnan ninyo ang nangyari sa atin. Nagpakabayani ang mga OFW, at siyang halos tanging sumalba sa ating ekonomiya, nguni’t dahil sa dami nila, at sa laki ng kanilang pinadadala sa bansa, lumakas ang piso, mula sa 48 noong 1996, humina hanggang sa 56 pa nga noong 2003, at ngayon ay 41 at palakas pa. Sa madaling salita, dahil walang tinatawag na internal equilibrium ang ating bansa, at kinailangang umasa sa oportunidad sa labas, rumipeke ito mismo sa mga “bagong bayani”, sa mga exporters, na siyang pang naapektuhan ng husto dahil mas maliit ang kita nila sa salaping piso. Tinutulungan ang sariling bayan, nguni’t sila pa rin ang napasama. Ano ang aral dito? Palakasin ang sariling pambansang ekonomiya, at huwag sa labas na palagi umaasa.

Pangatlo, pagyamanin ang biyaya sa atin ng Diyos, ang ating tinatawag na natural resources -- ang lupa, ang dagat, ang likas na kagandahan at likas na yaman.

Bakit kinakailangang mag-angkat ng bigas at mais, ng mga gulay, ng karne, ng isda, ng halos lahat ng pagkain? Paanong tatatag ang isang bansa kung ang mismong isinusubo sa bibig ng taongbayan ay binibili sa iba, at ang ipinambibili ay pawis ng OFW? Maari ito bilang panandaliang lunas, nguni’t dalawampu’t taon nang umaasa na lang tayo sa katas ng Saudi, Si­ngapore, Hapon, USA, Europa, Hong Kong, at buo na yatang daigdig, samantalang labindalawang taon na tayong padami ng padami ang inaangkat na batayang pangangailangan, tulad ng pagkain, damit at lahat na.

Huwag na nating ihambing ang sarili sa Amerika, Europa at iba pang mayayaman. Masyado na silang malayo. Sa Thailand na lamang, na noong dalawang dekada lamang na nagdaan ay humirit nang husto ang ekonomiya at napag-iwanan tayo, samantalang pantay lang tayo nung panahon ni Marcos, at asenso pa nga tayo noong dekada 70. Ano ang sikreto nila? Ang tatlong binanggit ko. Pagsasagawa ng tama na siyang pinagmumulan ng kanilang pagmamahal sa bansa. Umasa sa sarili at hindi sa labas. At sagana sa sariling pagkain, at sa pagpapalago ng turismo batay sa likas na kagandahan. (Mismong lanzones at maging sampalok, ina-angkat na natin sa Thailand!)

Hindi magkalayo ang laki ng Pilipinas at Thailand. Nuong 1984, na dalawang siklo na ng lunar calendar, lamang lang tayo ng ilang milyon sa dami ng populasyon kaysa sa kanila. Ngayon, 90 milyon na tayo, samantalang sila’y 67 milyon pa lamang. Bagama’t magkasing-ganda ang bansa, 15 milyong tu­rista ang dumadayo sa kanila taun-taon, samantalang tayo ay masaya na kung umabot sa 3 milyon. Pero noong 1984, pareho lang tayo sa turismo. Natulog tayo sa pansitan, samantalang sila’y umalagwa sa nagdaang dalawang serye ng tig-labindalawang taon. Nadapa sila noong 1997, kung kailan sad­yang nagkagulo-gulo ang kanilang ekonomiya, nguni’t nakabangon sa loob lamang ng apat na taon, at ngayon ay tumatag na muli. Bumagsak din ang baht hanggang 54 noong 1997 at 1998, ngunit ngayon ay 34 sa dolyar. At sagana sa pagkain, may hanapbuhay ang mga tao sa sariling bayan.

Ang Taon ng Dagang Lupa ay taon ng pagbabago. Nguni’t ang pagkakataon ay mabilis maglaho. Kung hindi natin sasamantalahin ang pagkakataon, mabilis itong lalaho. Gaya ng kasabihan ng aking yumaong lolo na palaging binabanggit ng aking ina sa amin -- “dito sa Pilipinas, kapag umuulan, sumahod ka na ng tubig, dahil sa susunod na iglap, mawawala ang ulan”.

Uulitin ko -- taon ito ng pagbabago. Kung walang pagbabago, labinda­lawang taon na naman ng kapus-kapalaran.

(banayo_at@yahoo.com)